"జగమంత కుటంబ నాది....." పాటకు సిరివెన్నెల గారి వివరణ-నా స్ఫందన.

పండిత పామర జనరంజకంగా పాట రాయగలగటం అనేది పుట్టుకతో వస్తుందో, సాధనతో వస్తుందో నాకు తెలీని విషయం కాని, ఎలా అబ్బినా ఆ మెళకువ వచ్చిన కవి జన్మ సార్థకమయినట్టే అని నా భావన. సీతారామ శాస్త్రి గారు అలా పండిత పామర జనరంజకంగా పాటలు రాయటంలో దిట్ట అనేది జగమెరిగిన సత్యమే కదా. అయినా, ఆయన కవితా పాటవం ప్రత్యక్షమైన ప్రతీసారీ అబ్బురపడవలసే వస్తోంది.

చాలా రోజుల కిందట ఎపుడో, శాస్త్రి గారి పాటలకు, ఆయన మాటల్లోనే రాసిన భాష్యం ఎక్కడో చదివాను. నేను ఆనుకున్న భావానికీ, ఆయన భాష్యానికీ పొంతన కుదరకపోవటం, ఆయన చెప్పిన భాష్యం నేను చెప్పుకున్న భాష్యం ఇచ్చినంతగా ఆనందం ఇవ్వకపోవటం చేత అటు తరవాత ఆయన స్వభాష్యాలు చదవటం మానేసాను. (ఎంత అహం, స్వార్థమో కదా!) అయితే నేను ఇంతవరకు ఏమి కోల్పోతూ వచ్చానో అన్నది ఇవాళ అనుకోకుండా "చక్రం" చిత్ర రూప కల్పనకు ప్రేరణ అయిన "జగమంత కుటుంబం నాది" అనే కవితకు కవి స్వభాష్యం విన్న తరువాత అర్థమయింది.

శాస్త్రి గారు తన భాష్యంలో పండిత పామర భేదం లేదన్నా, వారి భావంతో నేను విభేదిస్తూ ఇక్కడ వారిరువురినీ నేను విడిగానే ఉటంకిస్తాను. ఈ పండిత పామర విభేదంపై నేను ఇంకా రాయాల్సినది ఉంది. అది ప్రస్తుతం అప్రస్తుతం. ఈ కవితకు నేను చెప్పుకున్న భాష్యం, శాస్త్రి గారు చెప్పిన భాష్యం రెండూ చూస్తె, ఈ పండిత-పామర తారతమ్యం ఇంకా స్ఫష్టమవుతుంది.

తన భాష్యంలో కవి ఒక మాట చెప్తారు-సోదాహరణంగా. "ఏ పాటనైనా ముందర జనం అనుభవిస్తారు, దానికి అర్థం అవసరం లేదు" అని. అందుకు ఉదాహరణగా తన మొదటి సినీ పాటను చెపుతారు. మిగితా వారి విషయం ఏమో కాని నా మటుకు నాకు నిజంగా ఇది స్వానుభవం. "ప్రాక్దిశ వీణియ పైన, దినకర మయూఖ తంత్రుల పైనా.... " అన్నా సాహిత్యాన్ని అర్థం చేసుకొనే భాషా ప్రావీణ్యతా, భావ ....... (మేచురితీ ని మాతృ భాషలో ఏమనాలో తట్టటం లేదు-ఎంత దురదృష్టం.) నాకు ఆ చిత్రం విడుదలైన రోజుల్లో లేదని ఖచ్చితంగా చెప్పగలను. (ఇప్పటికీ ఉందొ లేదో అన్నది కూడా అనుమానమే!) కాని విన్న మరుక్షణం పరవశుడిని చేసిందన మాట మాత్రం పచ్చి నిజం.

ఇక విషయానికి వస్తే "జగమంత కుటుంబం నాది" అన్న ఈ పాటకు నేను చేపుకున్న భాష్యం చాలా "కాంక్రీట్ థింకింగ్" అన్న విషయం శాస్త్రి గారి భాష్యం అర్థం అయింది. ఆయన భాష్యం మొత్తంలో నేను ఇంటికి తీసుకెళ్తున్న విషయాలు ఇవీ

౧. కవి తన కవితకు తనదైన భాష్యం చెప్పటం చాలా అవసరం.
౨. రచనపై వచ్చే విమర్శలు చాలా వరకు కవి కోసం, పాఠకుల కోసం కొంచమే.
౩. స్ఫష్టంగా కనపడే భావమే కాక నిగూఢ భావాలను వెతకటం అలవాటు చేసుకోవాలి కవితానుభవ సారం కావాలంటే.
౪. మనకు కలిగే భావావేశాలు ఇతరుల వలన కావు, మన ఆలోచనల ప్రతి రూపాలే అవి.

ప్రతి సంఘటనకు ప్రతి ఒక్కరూ ఒక్కొక్క భాష్యం చెప్పుకుంటారు, ఇతరుల భాష్యం అవసరం అనవసరం అని తెలిసినా, "స్ఫందించిన ప్రతీ క్షణాన్నీ, కరిగిపోకుండా చేయటం కోసం తెల్ల పుటలపై నల్ల సిరాతో ఆజ్యం పోస్తూ, ఆలొచనల హవిస్సుని ప్రజ్వలింప చెసే వాడే రచియత" అని స్వాతిశయంగా నాకు నేనే చెప్పుకుంటూ నాలో కలిగిన భావాలను ఇక్కడ ఇలా కేలికేసాను.

ఇక నా సోది ఆపేస్తాను, శాస్త్రి గారి ప్రసంగాన్ని చూసి ఆనందించండి. 

Fair maidens and their Impossible wish-horses.

On an idyllic English summer day,

in the cool shades of blossoming trees-

trying to keep somnolence at bay,

I was sipping my Indian tees.

"Oh! my hubby to be?"

gushed a dreamy voice 

with unmitigated glee,

disturbing the lovely peace.

Hearing this I turned 

to see an English rose, 

sitting with a friend

discussing her marriage woes.

"Must pack qualities

which I myself find contrasting,

I must confess at my search's futility- 

but without those, life would be boring

He should be a work-horse

but never too busy for me,

must be rugged and coarse-

and allways smooth with me.

Must, is a commanding presence-

and also to me, total subservience,

Dashing hero, thats my guy-

in the same breath, heart breakingly shy. 

Must have an eye for beauty- 

but never a roving eye,

must be a poet at heart-

but not the wastefull dreamy lot.

He should be chillingly cool

and yet flaming hot,

how to find the guy to drool-

honestly I know not."

A sigh escaped my lips

hearing those contradictions,

my heart aching from cruel nips

by these impossible wish-horses.

I raised my hat to the lovely lady 

"excuse my manners miss"

"marry this", I said, handing her my dictionary 

"unless you want to give marriage a goodbye kiss"

 

Saying this I left,

unrepentant and without a backward glance,

having delivered a touche' deft-

the fair maiden speared with the truth lance. 

(To all those roses, 

not just the english, 

who wish for heroes

with combinations devilish )

సీత నవ్వు.....

అందరున్న వేళ,

ఉత్సాహమురకలేయ

స్ఫందిన మనసిలా

జాలువార్చే మాట......

"చూసానీవేళ

అద్భుత దృశ్యమిలా......

సన్నని పరదా మాటున

దాగిన అందమిల మిల.

గుండ్రంగా, తెల్లగా ....

మధ్యనుండిన

మచ్చలెవా? అనిపించేలా...

అందంగా మిల మిలా.....

అర్థమయిందిలా.....

కనీ కనపడనిదే

నిజమైన అందమెలా

అయిందనే విషయమంతా"

సాగుతున్న రసఝరిలొ

పానకంలో పుడకలా

వినపడింది చిన్నగా

"వెధవ, నీ కళ్లు పేలా "

ఎవరాయని చూడగా .......

కాన వచ్చే"ఘన" చందనాంగన.

సర్దుకుంటూ పయ్యెద,

నా వంక కోపంగా చూడగా.

గతుక్కుమని చూపులు తిప్పానా......

కాన వచ్చేనింకో ఇందువదన.

"నాకు మచ్చల్లేవు చూసుకో" అన్నట్టు

తప్పిస్తూ తన మేలి ముసుగు కొంత.

ఇంతలొ ఫక్కుమని నవ్వు విన

చూసానటు పక్కన-

ఓ కోమల కమల నయన

చల్లని చిరునవ్వున.

"ఎందుకా నవ్వ"ని నేననగా

పక్కకు జరిగి చూపే గగనమలా....

జలతారు పరదా జరిపి

మేడ మీది కిటికీగుండా.

"మేఘము కప్పిన చందమామ-

మీరు చేసిన ఆ వర్ణనంత,

అవునా?" అంటూ కోయిల స్వరాన

అసలు గుట్టు విప్పెనిలా.

చల్లని పిల్లతెమ్మెరకో...

చక్కని చుక్క నవ్వుకో...

ఎందుకో తెలీదు కాని,

శరీరమంతా చిన్న పులకింత.

"అవున"ని తల ఊపి

ముందుకు కదిలినా....

రమణీయ సంఘటనంతా

మదిన పదిల పరిచినా.

కారులో వెళ్తూ చూసిన అందమైన చందమామ స్ఫూర్తిగా వచ్చిన చిన్న చిలిపి ఊహకు అక్షర రూపమీ కవిత.

Photo taken from www.pbase.com/kevinophoto/greenland_south

"ఒకానొక పార్టీలో, నేను నాకు నచ్చిన దృశ్యాన్ని వర్ణిస్తూంటే, అక్కడున్న ముగ్గురు పడతలు ఆ నిగూఢ వర్ణనను వివిధాలుగా అన్వయించుకోవటం జరిగితే ఎలా ఉంటుంది" అని ఊహించి రాసినది ఇది.

అలనాటి రాజ్యాభిషేక సమయమున "సీతమ్మ వారి నవ్వును " రామ, లక్ష్మణ, సుగ్రీవ, హనుమంతాదులు తమ అవస్థలు చూసే ఆ నవ్వు అని తమకు వివిధాలుగా అన్వయించుకోవటం తలపించింది ఈ ఇతివృత్తం-అందుకనే ఈ శీర్షిక.

సంతోషంలో అశాంతి

"నువ్వు కష్టపడి కష్టపడి
సుఖపడటం మర్చిపోయావోయి"
దగ్గర వారి కితాబు.

"నిజమేనా?" అనుమానమొచ్చింది......
"ఏమో?"-
అయినా అయ్యుండొచ్చు!

లేకుంటే ఎందుకీ అశాంతి?
ఆరోగ్యం- బ్రహ్మాండం
డబ్బు దస్కం- బానే ఉంది,
ఉద్యోగం- మంచి సద్యోగం,
అయినా ఎందుకీ అశాంతి?

తనకు నేను, నాకు తను
మరి "మాకు" ఎవరు?
ఇది కారణమేమో!

సముద్రాలావల అయిన వారందరూ
బాధ పడటం మినహా
వారి బాధలు మాకేమి పట్టేను?
ఇది కూడా కారణమేమో!

ఇవన్నీ కావు- మనసు కేక
"ఆనందానికై పితుకులాటం
ఇదే నిత్య కార్యం, కలాపం
గమ్యం లేని పయనం
బ్రతుకే మరి శూన్యం".
మనసు అరిచింది.

నిజమేనేమో ......
పొద్దున్న లేచింది మొదలు
"పాటలు, సినిమాలు
నచ్చిన భోజనం,మెచ్చిన బట్ట
స్నేహితులు, హాబీలు .........."
క్షణం క్షణం సంతోషానికే అంకితం.

విసుగొస్తోంది........
అమితానందం కూడా
బాధా హేతువని తెలిసి
నవ్వొస్తోంది.

కాకపోతే......
ఇంకోటి కూడా తోస్తూంది,
"మనిషి అసలు సుఖపడ లేడేమో" అని.

ఉన్న దానితో తృప్తి పడక, ఎపుడూ
దూరపు కూండలు నునువనుకొనే మనిషి
"నిజంగా సుఖపడతాడు" అనేది
ఒట్టి కల్ల మాత్రమె అనిపిస్తోంది.

కందమొకటి "దగు కవి" యను

అందలమిచ్చుననియనగ అందరు , "అది ఎం

తింద"యని మొదలిడితి, నా

బొందది ముందుకు కదలని బొంతగ మిగిలెన్.

కందము మెప్పించాలని కుస్తీపడుతూ రెండవ ప్రయత్నంగా ఇలా.............